POLSKA, KRZESZÓW
ZESPÓ£ OPACTWA CYSTERSÓW
HISTORIA OPACTWA W KRZESZOWIE



Historia Krzeszowa siêga 1242 roku, kiedy to w Krzeszowie osiedlili siê benedyktyni z czeskich Opatovic. Sta³o siê tak dziêki ksiê¿nej Annie, wdowie po poleg³ym w bitwie pod Legnic± Henryku Pobo¿nym. Ksiê¿na realizuj±c wolê nie¿yj±cego mê¿a ustanowi³a fundacjê, która okre¶la³a miejsce lokowania klasztoru i dobra do niego przyleg³e. Jednak benedyktyni, teren ten, ju¿ w 1289 roku odstêpuj± ksiêciu ¶widnickiemu Bolkowi I. Ksi±¿ê jednak uznaj±c wcze¶niejsze, potwierdzone przez papie¿a, nadania na rzecz ko¶cio³a postanowi³, ¿e miejscu tym bêd± ¿yli i pracowali cystersi. Przybyli do Krzeszowa cystersi obiecali swojemu dobroczyñcy, ¿e on i jego nastêpcy, bêd± chowani w ¶wi±tyni.

Do dzisiaj nie ma pewno¶ci czy pierwszy klasztor powsta³ w samym Krzeszowie czy te¿ w po³o¿onym nieopodal w Krzeszówku. Jedno jest pewne. Zakonny konwent rozwija³ siê dynamicznie. Za spraw± cystersów wokó³ klasztoru powsta³y wsie: Krzeszów, Krzeszówek, Czadrów, Czadrówek, Lipienica oraz Borówno. Wokó³ klasztoru koncentruje siê lokalne ¿ycie gospodarcze. Dziêki cystersom rozwija siê handel i rzemios³o. Gospodarka rolna osi±ga najwy¿szy poziom. Oko³o roku 1400 klasztor ma w posiadaniu ju¿ 42 wsie i 2 miasta. Oprócz o¶rodka religijnego staje siê centrum administracyjnym. Promieniuje na ca³y region. Dynamiczny rozwój klasztoru przerywa najazd husycki w 1426 roku. Husyci niszcz± okoliczne wioski. Nie oszczêdzaj± tak¿e klasztoru. Zniszczony zostaje nie tylko wa¿ny dla ¦l±ska o¶rodek kultu religijnego, ale tak¿e ca³y, wa¿ny dla regionu, organizm administracyjno – gospodarczy, który na blisko sto lat przestaje pe³niæ swoj± rolê. Odbudowa zgromadzenia krzeszowskiego nastêpuje dopiero ok. 1520 roku. Nie bez znaczenia by³o wsparcie jakie konwentowi udzieli³a stolica apostolska. W 1547 roku papie¿ Pawe³ III nada³ tutejszym opatom prawo do u¿ywania infu³y i insygniów biskupich, co znacznie podnios³o rangê tego miejsca. Powoli klasztor odzyskuje utracone dobra, i na powrót staje siê centrum religijnym i gospodarczym. „Z³oty wiek” Krzeszowa nastaje w 1660 roku wraz z objêciem funkcji opata przez Bernarda Rosa. Dokonuje on renowacji klasztoru oraz ko¶cio³a, buduje nowy ko¶ció³ pw ¶w. Józefa, wznosi 33 stacje Kalwarii, kaplicê betlejemsk±. W 1686 roku buduje kaplicê ¶w. Anny na wzgórzu opodal Krzeszowa. Opat Rosa by³ wielkim mecenasem kultury i sztuki. Dziêki niemu Krzeszów staje siê miejscem gdzie spotykaj± siê najwybitniejsi budowniczowie i arty¶ci tamtej epoki. To w³a¶nie dziêki temu opatowi w Krzeszowie pojawia siê Michael Willman, najwybitniejszy malarz na ¦l±sku swoich czasów zwany przez potomnych ¶l±skim Rembrantem. Ale Rosa nie koncentruje siê tylko na rozbudowie klasztoru. Dba te¿ o ¿ycie duchowe. Powo³uje do ¿ycia Bractwo ¶wiêtego Józefa. Sprawia, ¿e w³a¶nie Krzeszów staje siê centrum kontrreformacji promieniuj±cym nie tylko na ca³y ¦l±sk, ale tak¿e na Czechy i po³udniowe Niemcy. Na szczê¶cie dla Krzeszowa dzie³o Rosa godnie kontynuuje jego nastêpca. Drewniane kaplice Drogi Krzy¿owej zastêpuje murowanymi, buduje kaplice przydro¿ne ku czci ¶w. Anny, które mo¿na, podró¿uj±c po okolicach Krzeszowa, podziwiaæ do dzisiaj.

Rozkwit Krzeszowa trwa. W 1728 roku na polecenie opata Innocentego Fritscha rozpoczêto rozbiórkê starego ko¶cio³a i rozpoczêto budowê nowego barokowego ko¶cio³a ¶w. Marii wraz z przylegaj±cym mauzoleum oraz klasztorem. Zbudowany zosta³ równie¿ dom opata. Jednak ju¿ w 12 lat pó¼niej wraz z przy³±czeniem ¦l±ska do Prus czasy ¶wietno¶ci klasztoru zaczynaj± siê koñczyæ. W 1810 roku król pruski Fryderyk III wydaje edykt, na mocy którego opactwo krzeszowski przestaje istnieæ. Zakonnicy musz± opu¶ciæ swój konwent, a ca³y maj±tek przepada na rzecz pañstwa pruskiego. Na szczê¶cie ¶wi±tynie i zabudowania klasztorne, chocia¿ trac± na znaczeniu jako o¶rodki kultu religijnego, s± pod opiek± konserwatorów, co uchroni³o ca³y zabytkowy kompleks od kompletnej ruiny. Stan ten trwa³ do 1924 roku. Wtedy to do Krzeszowa po wielu wiekach nieobecno¶ci wrócili benedyktyni, którzy na powrót zak³adaj± swoje opactwo. To dziêki ich pracy ca³emu kompleksowi udaje siê odzyskaæ ¶wietno¶æ. Benedyktyni, zgodnie ze swoimi zwyczajami du¿o uwagi po¶wiêcaj± tak¿e dokumentowaniu i opisywaniu historii tego miejsca i dokonañ cystersów. W 1940 roku ca³y maj±tek klasztoru zosta³ przejêty przez III Rzeszê. W budynkach klasztornych zorganizowano miejsce internowania dla ¶l±skich ¯ydów. Budynki, w których przez wieki ¿yli zakonnicy wykorzystywane by³y tak¿e jako obóz przej¶ciowy dla jeñców wojennych.

Po II wojnie, w 1946 roku, w klasztorze osiedli³y siê siostry benedyktynki ze Lwowa. Natomiast pocz±wszy od roku 1970 probostwem zawiaduj± polscy cystersi. Dla historii Krzeszowa niezwykle wa¿ne by³y dwa wydarzenia. W 1997 roku, podczas pielgrzymki do ojczyzny papie¿ Jan Pawe³ II koronowa³ obraz Matki Bo¿ej £askawej. W 1998 roku ojciec ¶wiêty podniós³ ¶wi±tyniê w Krzeszowie do godno¶ci Bazyliki Mniejszej. Obecnie Krzeszów pe³ni rol± g³ównego sanktuarium Diecezji Legnickiej.